| 1 |
Бии куог боллушиехьа говр а йолу гал. |
| 2 |
Бух боцу шелиг хих дузур дац. |
| 3 |
БIаьргана гинарг тешаме ду, лергана хезначул. |
| 4 |
Валарах кхоьруш воцург лийр вац. |
| 5 |
Вираца лаьттина эса вирах Iаьхна. |
| 6 |
Воьдуш динарг хьесап дац, вогIуш динарг бен. |
| 7 |
Денна ца яхьа хе чалх. |
| 8 |
ДIагIоьртинчу стеран белкорта йоьйна, юхагIоьртинчу стеран маIа йойна. |
| 9 |
Кепах тера йолу кибарчиг. |
| 10 |
Керлачу норо нехаш цIена йоху. |
| 11 |
Куьпчичо тIам шена луъучу буллу. |
| 12 |
Къеначу барзо ши уьстагI баьхьна. |
| 13 |
КIелахь гIура йоцуш, Iам тIехь ша бийр бац. |
| 14 |
Ла ца дугIучунна дина хьехар хьакхина хьалха оьллина жовхIар ду. |
| 15 |
Малх хьаьж-хьаьжначу хIу таса - хIу тес-тесначу IиндагI хIуттур ду хьуна. |
| 16 |
Маха лиелачухула тай а лиела. |
| 17 |
Нехин диегIах боллун пхуо хионах боллуш санна хиета. |
| 18 |
Оза делахь а, жижиг тоьла. |
| 19 |
Пхьеруо морзух лелабуо, куьг ца дагуон. |
| 20 |
Саргах ца бина хIоз гIожух хир бац. |
| 21 |
ТIам бойна леча ламанца тарлуш дац. |
| 22 |
Хи долчохь бен хуьлуш дац дахар. |
| 23 |
Хийистехь вехачунна хин гечо девза. |
| 24 |
Хьера йиллале, кIаркIар йиллина. |
| 25 |
Цамгар, йогIуш, неIарх йогIу, йоьдуш, механ Iуьргах йоьду. |
| 26 |
Цериг йоцуш буорз хир яц. |
| 27 |
Цкъа кагъелла меже нийса ца хIоттаелла. |
| 28 |
ЦIа дагахь а - цIе тоьла, кха дагахь а - малх тоьла. |
| 29 |
ЦIарца бегаш ма бе, хих а ма теша. |
| 30 |
ЧIеруо лоху хи чохь кIоргу меттиг. |
| 31 |
Шен хеннахь вижнарг кхаа вонах ваьлла, шен хеннахь гIаьттинарг кхаа диканах кхиъна. |
| 32 |
Iуьйре цIийелча - кхоллар кечъе, суьйре цIийелча - кхаллар кечде. |
| 33 |
Вина мохк мазал мерза бу. |
| 34 |
Дикачу пхьидо шен Iам хестабо. |
| 35 |
Мехка доцчу иэро пхьагал ца лаьцна. |
| 36 |
Нехан махкахь эла хуьлучул, шен эвлахь лай хилар тоьлу. |
| 37 |
ЦIийнах идда бежана берзан бага дахна. |
| 38 |
ЦIийнах идда бежана неIарца дайна. |
| 39 |
Шен ненан сий лардечо - Даймехкан сий а лардийр ду. |
| 40 |
Шен цIа - цIен цIа. |
| 41 |
Болх бечу кхаьчча, - болх бе, юучу кхаьчча - яа. |
| 42 |
Воккхах волчунна хьо жимах вацахь, жимохчунна воккхах а хир вац хьо. |
| 43 |
Воккхачо аьлларг дайна дац. |
| 44 |
Воккхачо аьлларг динарг дохко ца ваьлла. |
| 45 |
Воккхачо аьлларг цадинарг бердах вахна. |
| 46 |
ГIиллакх дезаш волчунна и генахь дац аьлла. |
| 47 |
Деца къамел ма де, нана юккъе лелае. |
| 48 |
Дикачу гIиллакхо лех эла вина, вочу амало элах лай вина |
| 49 |
Къиг тIееъча, къиг а гIотту хьала. |
| 50 |
Оьздачу стага шен цIахь а, хьошалгIахь волуш санна юу хIума. |
| 51 |
Стеган мах ша хадийнарг бу. |
| 52 |
Шена во диначунна дика динарг, шен мостагIчуьнан чIир эцнарг ву. |
| 53 |
Юххерчуьнга мала а ца олуш хи мелларг а, мала аьлча, и мелларг а - ший а жIаьла ду. |
| 54 |
Дешар - серло, ца дешар - бода. |
| 55 |
Йоза доцу стаг шура йоцучу аттах тера ву. |
| 56 |
Коьртехь хьекъал ца хилча, когаша къахьоьгу. |
| 57 |
Кхоччуш хьекъал долчуьнан къамел доца хир ду. |
| 58 |
КIезахь Iеминарг, пхьарахь а ца дитина. |
| 59 |
Майра ву алий, кура а ма вала, хьекъал долуш ву алий, сонта а ма вала. |
| 60 |
Нахана юккъехь леларе терра бен хуьлуш дац хьекъал. |
| 61 |
Стеган хазалла ца лоруш, дикалла а, хьекъал а лара. |
| 62 |
Ткъа шарачохь ца хилла хьекъал цкъа а хир дац. |
| 63 |
Хьекъал долуш верг мила ву? - аьлла. - Нахе хIума хоттург ву аьлла. |
| 64 |
ХIума хаар - нахе ладогIар. |
| 65 |
Ваша ваша ву, эшначу меттехь хьалха хIуттуш велахь. |
| 66 |
Ваша воцу йиша - IиндагI. |
| 67 |
Вежарийн безам - тIулгал а чIогIа бу. |
| 68 |
Дений-нанний муьтIахь боцу доьзал - гергара мостагI. |
| 69 |
Дика доьзал кхиънарг нахалахь корта лекха хир ву. |
| 70 |
Доьзал дика - беркат дукха. |
| 71 |
Лела ца хиъна нускал, олла баьхьна яй санна, духадеъна. |
| 72 |
Марцхошца къийсина нус цIийнах яьлла. |
| 73 |
Несана хьекхийна цергаш кIантана яхна. |
| 74 |
Нуц валар - арахьара вон, нус ялар - чоьхьара вон. |
| 75 |
Сунцхой а, ненахой а ца лоруш верг лай лерина. |
| 76 |
Чохь ца хилла сий - арахь а хир дац. |
| 77 |
Дикачу ненан - дика йоI хуьлу, хазачу ненан - коча йоI хуьлу. |
| 78 |
Нанас йина чов лаза ца лозу. |
| 79 |
Ненан оьгIазло ло санна ю: дуккха а догIа, амма сиха деша. |
| 80 |
Ненан сий динарг махко а лерина. |
| 81 |
ГIиллакхех бен хуур дац йоI дика муьлхарг ю. |
| 82 |
Махмаран духаро хазъеш яц йоI, мел хаза заза хиларх къаьсташ бу баI. |
| 83 |
Нанас хестийна йоI мехала ца яьлла. |
| 84 |
Хаза йоI кхиъначу ден сий алсамдолу. |
| 85 |
Хаза йоI тиша коч йоьхча а, товш хуьлу. |
| 86 |
Бартана чехка зуда хьуьнарна сов хир аьлла. |
| 87 |
Дика зуда - бахам, вон зуда - бохам. |
| 88 |
Дика зуда ирс ду, вон зуда дов ду. |
| 89 |
Дикачу зудчун майра тIехь беркъа хир вац. |
| 90 |
Зуда елхочо - бераш делхадо. |
| 91 |
Зудчо боьллинчу сардамо - йицйо тоьпан чов. |
| 92 |
КIантана зуда ялийна - ненан кIудална тIе кIудал кхетта. |
| 93 |
Тхов тIера чувоьжнарг - лазавой вуьсу, зудчун даг тIера воьжнарг - тIепаза вов. |
| 94 |
Вуьзначу мутаIеламах дала ларвойла. |
| 95 |
Гуттар ца лаьтта моллина мовлад. |
| 96 |
Массо а стагана там бина дела а вер вац. |
| 97 |
Меца волчу моллина бисмилла ца хеза. |
| 98 |
Моллас сагIа даьккхича, шайтIано зурма лекхна. |
| 99 |
Моллас, ша лелош дерг ма леладе, леладе бохург леладе аьлла. |
| 100 |
Мурдана шайх веза, шайхана - шура еза. |
| 101 |
Саьрамсекхан кIолла, хьаьжцIа баьхьча а, ца яйна. |
| 102 |
Хила яздинчунна моллин дан хIума дац. |
| 103 |
Цхьа а стаг вац зингатан бIаьргаш, лаьхьан когаш, моллин сагIа гина. |
| 104 |
Чоме хьовсий вай аьлла гай даьттIачу моллас. |
| 105 |
Шена хIума елча, жен-жIаьла а кешнашка дIадолла магийна моллас. |
| 106 |
Шена хIума елча, моллас жIаьлина а даьккхина жайна. |
| 107 |
Шина сагIийна тIаьхьаваьлла молла цхьа а доцуш висна. |
| 108 |
Аьтто боцчохь юхавалар - стешхалла яц. |
| 109 |
Аьхка лаьхьа гинарг - Iай карсах кхийрина. |
| 110 |
БIаьрг стешха - куьг майра. |
| 111 |
Вуьзначул тIаьхьа Iийнарг стешха лерина. |
| 112 |
ГIаз тIаьхьа хьаьдча, Бекха а ца воьхна. |
| 113 |
Котам а хилла вехачул, нIаьна а хилла, велча тоьла. |
| 114 |
Кхеравелча хиндерг, кхера ца велча а хир ду. |
| 115 |
Ла мел дийгIи, татанаш сов хеза. |
| 116 |
Ойла а ца еш, дош ма ала, аьллачул тIаьхьа, хьайн дашна тIера а ма вала. |
| 117 |
Стаг тоьлла ву алий, хьайн бакъо ма йита. |
| 118 |
Стешхачу жIаьло тIехьашха катуху. |
| 119 |
Чохь майралла - арахь стешхалла. |
| 120 |
Ша буьйш, дехко а юхку цергаш. |
| 121 |
Шен кетIахь нIаьна а хуьлу майра. |
| 122 |
Бедда боьдучу сена а аьлла. |
| 123 |
БIаьргаш боцчунна нехан бIаьргара кIай гина. |
| 124 |
Дика вахар - нах дика бовзар. |
| 125 |
Дика нIаьна - ялкхан тIехь кхойкху, вон нIаьна - миччахьа а кхойкху. |
| 126 |
Дикачу лулахочул дика хIума а дац, вочул вон хIума а дац. |
| 127 |
Дикачу лулахочуьнан астагI йоI маре яхна. |
| 128 |
ДоттагIалла хадо лиъча, нуьйран хIоа бехна. |
| 129 |
Къунна ша санна волу къу вевза. |
| 130 |
Къуьно бен хестор вац къу-стаг. |
| 131 |
СовгIатана беллачу динна бага ма хьежа. |
| 132 |
Уггар хазчу стагана а цуьнан ворта еха яра аьлла. |
| 133 |
Хьайга далург нахе де ма ала. |
| 134 |
Дов даьлча, дов ца деш верг стаг а вац, цул тIаьхьа ца товш верг а стаг вац. |
| 135 |
Дов - шар-худар дац. |
| 136 |
Зулам лоьхург вонах ца ваьлла. |
| 137 |
ТIамо стаг вина вац, тIамо саг вийна. |
| 138 |
Доггах билхинчу бIаьргех цIий даьлла. |
| 139 |
Яхье даьлла эппаза туьмане кхаьчна. |
| 140 |
Яхь йолчу дагахь - хьагI хир яц. |
| 141 |
Бацалла лаьллина вир баьIашка дахна. |
| 142 |
Хьо Iовдал вуйла хаийтина-кх ахь, - аьяла цхьаьнге. - Аса-м ца хаийтира, царна шайна хиир-кх, - жоп делла вукхо. |
| 143 |
Iовдалниг хье мел вин а Iовдалволу. |
| 144 |
Ваша ваша вац и хьан доттагIа вацахь. |
| 145 |
Генара доттагIа - йоьгIна гIала. |
| 146 |
Генара хиларх, тешаме доттагI, бIов санна чIогIа ву. |
| 147 |
Дикачу доттагIчуьнца дуьненан йисте а кхача хала дац. |
| 148 |
Дикачу кIантана доттагIий ца эшна. |
| 149 |
ДоттагIа коьрте хьожу, мостагI когашка хьожу. |
| 150 |
ДоттагIа шираниг тоьлу, керт - керланиг тоьлу. |
| 151 |
ДоттагIчун хьагI хала ю, мостагIчун ямартлонал. |
| 152 |
Сакхт доцуш доттагI лаца хьо гIертахь, и воцуш вуьсур ву хьо. |
| 153 |
Эзир доттагIа верг ваьлла, эзир сту-етт берг велла. |
| 154 |
Беже ма тIаьхьа воьду хьо аьлча, дIа тIаьхьа водахь а, цIа хьалхе вогIур ву ша аьлла. |
| 155 |
ЖIаьло Iаьн тIехь чIагIо йо бах, бIаьсте ма-еллинехь шена бун йийр ю ша олий, ткъа бIаьста, юха а Iа тIекхаччалц ворданна кIел дуьжий Iуьллу. |
| 156 |
Малонах мазал ца хилла. |
| 157 |
Халонах кхийринарг, диканах кхетта вац. |
| 158 |
ХIуманна мало ечо юьхь а паргIат юьлу. |
| 159 |
Багахь дина хIоаш кхерзина дац. |
| 160 |
Боца муш а тоьлу десачу къамелал. |
| 161 |
Дукха лер - дети делахь а, ца лер - деши ду. |
| 162 |
Дукха лер - хьекъал ца тоар ду. |
| 163 |
Дог Iахар долчуо тIуо багахь боккху. |
| 164 |
Ира мотт - совгIат, беха мотт - таIзар. |
| 165 |
КIезиг дечо дукха дуьйцу. |
| 166 |
Малар а доьттина дийриг - эрна къамел ду, меллачул тIаьхьа дийриг - дехна къамел ду. |
| 167 |
Хабарал худар тоьла. |
| 168 |
Хабар дукха дийцинчо болх кIезиг бина. |
| 169 |
Хьайга догIург аьлла Iийча, нахана цкъа а кIордор вац хьо. |
| 170 |
Церг - деши ду, мотт - бала бу. |
| 171 |
Яьсса хIума чIогIа ека. |
| 172 |
Виро "вир" аьлча, вир аьхка дахана. |
| 173 |
Къахеташ ца лург дозаллина ло. |
| 174 |
Ма гIерта бердан йисте, ва вир! Сан коча йогIур ю хьо, - аьлла старо. |
| 175 |
Нехан юьртана наьIалт бохург - шен юьртах ваьлларг ву. |
| 176 |
Сихалла - сонталла, собар - кхетам. |
| 177 |
Сонтачу стага шен хьал хилча, - ши сте ялайо, хьекъал долчо - цIа лакхадоккху. |
| 178 |
Сонтачу стеган хьекъал вист ца хилар ду. |
| 179 |
ТIех аркъал ситтинарг букъ бойна висна. |
| 180 |
Барт болу ши стаг барт боцучу юьртал а тоьла. |
| 181 |
Барт болчохь - беркат, барт боцчохь - зулам. |
| 182 |
Барт болчу цицигаша барт боцу берзалой эшийна. |
| 183 |
Барт боцучу доьзалехь беркат хир дац. |
| 184 |
Барт ийгIина доьзал - ка йоцу тIом. |
| 185 |
Вуочу хIусамнанас, шина бIаьргана юккъе шад а бой, тIеоьцу хьаша, амма йоьлуш новкъа воккху. |
| 186 |
Къени вахна - къа дисна, хьаша вахна - иэхь дисна. |
| 187 |
Ма хатта мила ву, вуза а вай, дIавижаве. |
| 188 |
Оьзда воцу стаг хьошалгIа веъча, - дика кхаба, оьздачунна - ерг елча а, кхачам хир бу. |
| 189 |
Сакъерделча, - хьаша паргIатволу, сагатделча, - хьаша сихло. |
| 190 |
Хан яьлча вогIу хьаша - ахь лорург ву, шен хеннахь вогIург хьо лорург ву. |
| 191 |
Хьаша веъча, дIа-схьа ма хьежа, шуьча хьажа. |
| 192 |
Хьаша веъча хIусамден пхьор тоделла. |
| 193 |
Хьаша ца везачу хIусамненан бераш доьлхуш хуьлу. |
| 194 |
Хьаша ца везарг далла а ца веза. |
| 195 |
Хьаша ца везнарг нахана а ца везна. |
| 196 |
Хьаша ца вогIу цIа кошах тера ду. |
| 197 |
Хьаша ца вогIучу цIа чу беркат ца догIу. |
| 198 |
Хьаша ца леринарг хьошалгIахь а ца лерина. |
| 199 |
Хьешана дуьхьал нуй хьекхар - хьаша ца эшаран билгало ю. |
| 200 |
Хьешана шега дIакховдийна меттиг ларъян хаа деза. |
| 201 |
Хьеший оьхучу новкъахь буц ер яц. |
| 202 |
Хьо меца Iай а, хьаша вузаве. |
| 203 |
Аьхка мало - Iай хало. |
| 204 |
Аьхкенан дийно Iаьнан бутт кхобу. |
| 205 |
Болх бар цхьа къинхьегам, цабар - ши къинхьегам. |
| 206 |
Дехарал - беже хIоттар сийлахь ду. |
| 207 |
ДIадийнарг - тIедалаза дуьсур дан. |
| 208 |
Ирхе ца яьккхича, пурхе ца кхаьчча. |
| 209 |
Къа ца хьегча, хи чуьра чIара а ца баьккхина. |
| 210 |
КIайчу куьгишна наха къахьегнарг диеза. |
| 211 |
Массо а хIуманал мерзаниг - хьанал къинхьегам. |
| 212 |
Нехан хIумане са ма тийса, хьайн куьйгашка къахьегийта. |
| 213 |
Охуш эллериг - оруш карайна. |
| 214 |
Стеран маIа тIехь Iийначу мозано баьхна: гота аьхна богIу ша. |
| 215 |
Хала дара алий, хIуманна бIо а ма къажабе, атта дара алий, тассий а ма дита. |
| 216 |
Хьалххе гIаьттинчу Iуьнан жий шала бехкина. |
| 217 |
Iиллинчу тIулга кIел хи ца кхаьчна. |
| 218 |
Ахчано стигала боьду некъ лехна. |
| 219 |
Ахчано Iай Башлам тIехь паста караяйтина. |
| 220 |
Безам буьйцу - безам болчо, бахам буьйцу - са къен долчо. |
| 221 |
Безамо Iехийнарг - дог-кIеда хуьлу, бахамо Iехийнарг - дог-Iаьржа хуьлу. |
| 222 |
Дукха дерстина вир бердах дахана. |
| 223 |
Карахь долчун хама барца кхуьу даьхни. |
| 224 |
Къаьркъано вахийнарг - вастало, хьоло вахийнарг - ца вастало. |
| 225 |
ТIех юьзна вир хьерайолу, говр - хьокханна тIейоьду, стаг - эккха. |
| 226 |
Дин хецна битинарг - лома кхаьчна, лаьллина ваханарг - Iинчу кхаьчна. |
| 227 |
Кхихкича, тIех ей а богIу. |
| 228 |
Сатоьхначу салтичух эпсар хилла. |
| 229 |
Сихалла а йохкий, собар эца. |
| 230 |
Сихалла - сонтала, собар - кхетам |
| 231 |
Сихалло - са даьккхина, собаро - лам баьккхина. |
| 232 |
Собар - толаман меттимотт. |
| 233 |
Стеган дикалла собарх хиъна, говран дикалла боларх хиъна. |
| 234 |
Аьшпийн кIуьрехь бIаьргаш ца Iийжабо. |
| 235 |
ВорхI шо даьлча а карабо аьшпаш шен баьрчехь. |
| 236 |
Нахана хьекхийна цергаш шех яхна. |
| 237 |
Нехан куй айхьа баьккхичи, хьайн куй чета болла. |
| 238 |
Тахана харц дерг ахьа дийцахь, кхана хьох тешар бац. |
| 239 |
Тешнабехк бинчух боьду. |
| 240 |
Хьарам диъначуо къаьхьа Iеттина. |
| 241 |
Цамоьттург хуьлу моттаргIанаш лелош волчунна. |
| 242 |
Аьлча дохковер волу дош, ма ала. |
| 243 |
Вон дош къорачунна а хеза. |
| 244 |
ВорхI воI волчу ден пхьоьханахь дош лела. |
| 245 |
Даггара аьлла дош дагах летта. |
| 246 |
Дика дош сагIа лерина, вон дош къа лерина. |
| 247 |
Къонаха ваханчара дош дахьа, къиг яханчара эхь дахьа. |
| 248 |
Мел бехачу новкъа а, цкъа тоьхча, тоьа дикачу динна шед, мел йоккхачу майданахь а, цкъа аьлча, тоьа хьекъале дош. |
| 249 |
Стеган дагара матто схьадуьйцу. |
| 250 |
Тоьпо цхьаь бен ца вийна, матто эзар вийна. |
| 251 |
"Хаац" - цхьа дош, "гира", "дайра" - эзар дош. |
| 252 |
Хазчу дашо лам башийна. |
| 253 |
Хазчу дашо лам дашо бина. |
| 254 |
Хазчу дашо Iуьргара лаьхьа баьккхина. |
| 255 |
Хьан дош - дош дацахь, дуй - дуй бац. |
| 256 |
Хьалха хьажий бен ког а ма баккха, тIехьа хьажий бен дош а ма ала. |
| 257 |
ХIор дешан а шен меттиг ю. |
| 258 |
Шен метта ца аьлла дош хезна дац. |
| 259 |
Шина балдех арадаллалц хьан лай ду дош, арадели - хьо цуьнан лай ву. |
| 260 |
Бен сту белча, батта пах ца белла. |
| 261 |
Дукха дезаро кIезиг дезийтина. |
| 262 |
Латта кхача а дина, баларна кхийрина нIаьна. |
| 263 |
Хи дехахь - меца вац, ца дехахь - марха ду аьлла сутарчу хIусамнанас. |
| 264 |
Хиларо велийнарг - дацаро велхийна. |
| 265 |
Шина сагIе хьаьдда молла цхьа а доцуш висна. |
| 266 |
Дагна там тIех безнарг стогаллах воьхна. |
| 267 |
Къелле ма хьажа, стеган стогалле хьажа. |
| 268 |
Малар мала ахча лоьхучул - ца мала стогалла лаха. |
| 269 |
Букурвоьлла стаг кашуо нисвиер. |
| 270 |
Вохвелча, воьлучо, шелвелча,-садуу. |
| 271 |
Да левинчо - нана а юхку. |
| 272 |
Дог-Iаьржа стаг хуьлу питане, ца кхеташ верг - эладитане. |
| 273 |
Къаьркъане марзвелларг баханах воьхна. |
| 274 |
Лаьхьанна ца хаьа шен дIаьвшо хIун до, зударшна - шайн маттодийриг хаьа. |
| 275 |
Нехан воне ца хьийзинарг, шен вонехь ша висна. |
| 276 |
Ца лозу корта ма бехка. |
| 277 |
Алаша хастае, дина хаа. |
| 278 |
Говран дикалла боларх хиъна, стеган дикалла собарх хиъна. |
| 279 |
Дика дин а боьду цкъа гор. |
| 280 |
Дика дин - боьршачу стеган тIам. |
| 281 |
Дикачу динна, цкъа тоьхча, шарахь тоьа шед. |
| 282 |
Дин некъаца бевза, кIант аренца вевза. |
| 283 |
Сагатделлачу къонахчун дог дино хьаьстина. |
| 284 |
Буьйса бодане мел хили, седарчий сирла хуьлу. |
| 285 |
БIаьстенан мохо кIурз бахьа, гуьйренан мохо кIир бахьа. |
| 286 |
Гурахь цхьана Iайг догIанах варда хатт хуьлу, аьхка варда догIанах Iайг хатт хуьлу. |
| 287 |
Даима эхарх, хи кхачалур дац. |
| 288 |
Коьртера дуьйна хьаьа хи. |
| 289 |
Литтана тIе маккхал хиъча, гуьйре йоларан билгало ю. |
| 290 |
Ло доцуш Iа а хир дац, йовхо йоцуш аьхке а хир яц. |
| 291 |
Хи гуттара цхьана хорша ца лела. |
Комментарии