| Ушъыипхъэхэр |
| 1 | Гупшысэгъуае нахьи, сэмэркъэу лакъырдынчъ. Узыпызыщэрэ щхы макъэм губжыпхэри къызэкӀоцӀигъэкӀын ылъэкӀыщт. Щхыр зыӀупэ къемычъэрэм егъэзыгъэу игъашӀэ рехы. Сыд фэдэрэ уизекӀуакӀи ащ лъыпытэу кӀэух фэхъу. Усакъын, зыпплъыхьан, узыдэплъыхыжьын фае. Зиплъыхьэзэ, акӀэрыплъызэ шӀэныгъэр зэзгъэгъотыгъэу, ежьыркӀэ тэрэзымрэ пхэнджымрэ зыгъэунэфыгъэу, емрэ шӀумрэ зэхэзышӀыкӀыгъэр – джащ фэдэр ары зиакъыл уцугъэ цӀыфыр. |
| 2 | Ащ емрэ шӀумрэ ышъхьэкӀэ зэригъэунэфыгъэхэм ишӀуагъэкӀэ лъытэныгъэ ин иӀ. Хэт сыд ыӀуагъэкӀи, ежьыркӀэ зи хэлъэп. Ащ ыушэтыгъахэх ери шӀури. Ар ежьыркӀэ кӀэгъэкъон пытэ хъугъэ. ЦӀыфым паекӀэ ар екъу. Шъхьаджи фэдэ щыӀэп. Зынзыт къахэкӀыгъэ тӀолъфэныкъохэри зэфэдэхэп. ЗэтӀуазэхэми зэфэмыдэныгъэ горэ къахэфэ. Емрэ шӀумрэ къыбгурызыгъаӀорэм уедэӀуныр пшъхьэ еппэсырэп. МыдаӀорэр хьарылъфы ащ фэдэ гор зытраӀукӀыгъэр. |
| 3 | Ау, шъыпкъэм укъыпкъырыкӀымэ, щыӀэныгъэр – ушэтын. УигъашӀэ щызэхэпфын фае тэрэзымрэ мытэрэзымрэ. Зэгорэм тэрэзыджэу узекӀонкӀи хъун, ау ар оркӀэ шӀэныгъэ. Мыщ дэжьым къыкӀэгъэтхъыгъэн фаеу сэлъытэ, а шӀэныгъэу бгъотыгъэр нэужым зэрэбгъэфедэщтым уищыӀакӀэ бэкӀэ елъытыгъ. Сыда гъуазэу къыхэпхыщтыр: ер ара, хьауми шӀур ара? ЩыӀэныгъэр шъолъыр-шъолъырэу зыӀоу, зыщыфаем ем ешэсэу, зыщыфаем шӀум ионэгу зызышӀырэр лъэшэу хэукъо. |
| 4 | ЩыӀэныгъэр шъолъыр-шъолъыр къэзышӀырэр уицӀыфыгъэ зыушэтхэрэ къиныгъомрэ хъярымрэ арых. «Тхьэр къыпфехэу къыхэкӀы» аӀо. Тхьэр къызыфэусагъэмэ яхъуапсэх цӀыфхэр. Сыда пӀомэ, ар ЛЪЭГЪУНЫГЪЭ, ар гукӀэгъу. Ау макӀэ зэхэзышӀэрэр Тхьэр къызэрэфэусэрэ щысэр. Тхьэр бзылъфыгъэкӀэ, хъулъфыгъэкӀэ, сабыйкӀэ, чъыгыкӀэ, тыгъэкӀэ, мазэкӀэ, къыфэусэ, къыпфехы гукӀэгъу амырэу, ащ шӀыкӀэу иӀэр жъуагъоу ошъогум итым нахьи мин пчъагъэкӀэ нахьыб. |
| 5 | ГукӀэгъур ымыгъэкӀодыныр цӀыфым инахьышъхьэ пшъэдэкӀыжь. ЦӀыфмэ зыгорэкӀэ закъыхэбгъэщы пшӀоигъоныр – ар бгъэшӀэгъонэу икъурэп. Ау шъорышӀыгъэм зыдемыгъэхьыхэу узэрэщытэу зыкъэбгънэныр – ар ямышӀыкӀ. ЩыӀэныгъэр шъэф зэрыбл. ЦӀыфым игъашӀэ къырыкӀощтыр къэшӀэгъуае. Ау нахьыбэмэ ягъашӀэ зэрэрахыщт шӀыкӀэр ашӀэмэ ашӀоигъу, къэхъущтым щэщтэхэшъ. ЗэкӀэри гъэнэфагъэу щытыгъэмэ, зыми джэнджэш хэлъыныеп. ЦӀыфмэ ахэдзыгъэ ухъугъэ фэдэу чӀыпӀэ зигъэуцу. |
| 6 | Ащ лъыпытэу зыдэплъыхыжь, угу иплъэжь – сыд уфэд?! ШъхьэкӀафэ зыфэпшӀыжьыныр къыптефэу ухаплъа?! ЦӀыфхэр къыпфэмыныкъохэмэ, цӀыф уримыщыкӀагъэмэ, унасыпышӀощта?! Адыгагъэр уихабзэу, уибзыпхъэмэ, уцӀыф икъугъ. Лъэгъуныгъэмрэ гукӀэгъумрэ апэогъохымэ, унасыпышӀу! УипчъэшъхьаӀу зи къытемыуцуагъэми, узэпэш – зыпари нэрызы пшӀырэпышъ. Уиунэ зэтегъэпсыхьагъ, сыда пӀомэ адыгэ шъыпкъэр сыдигъуи фэхьазыр хьакӀэм. |
| 7 | Иунапчъэ бэрэ къаухьэ ыӀоу, ихьакӀэщыпчъэ зэфишӀырэп, хьакӀэм иӀахьэ ышхыжьырэп. Зы нэбгыри къыпфыкъомыкӀми, уизакъоп, уизэкъонэуи къэтэп. Уиунэ зыщыбгъэсагъэшъ, хасэ укӀон уфит. УцӀыфышъ, утхьамыкӀэпышъ (къэлэсэрай уимыӀэ нахь мышӀэми), уянэ-уятэхэмрэ уянэжъ-уятэжъхэмрэ анэмыкӀ зыми уафэмыпщылӀ, зафэмыгъэцӀыкӀу. Убаймэ – урымыкъэй, утхьамыкӀэмэ – фэныкъоныгъэр гугъу умышӀы. Куцэр зэрэтеуцогъу-теуцогъур зэхэпшӀыкӀэу опсэумэ, былымыр зэрэнэлатыр къыбгурэӀомэ, къиныгъохэр къыохьылъэкӀыщтэп. |
| 8 | Къиныр – къыохъулӀэрэр гугъу зэрэпшӀырэм къыхэкӀы. Тхъэгъошхор – лэжьэным къыкӀакӀо. Джэгурэмэ, шъуепцӀызэ зигъашӀэ изыхырэмэ, уямыхъуапс. ЦӀыфэу Тхьэм укъыгъэшӀыгъэшъ, цӀыфыгъэмрэ зэфагъэмрэ уишапхъэу, уигупсэхэмрэ узхэтхэмрэ бгъэгушӀохэу, бгъэгушхохэу уигъашӀэ их. КӀахъо зимыӀэм хахъо иӀэп. Гъэсэныгъэ зимыӀэм неущ иӀэп. Щтэ уиӀ-уимыӀэми, гушхуагъэм уздищэрэр гъэунэфыгъуае. Угушхоныр – щынагъо умышӀэныр арэп. |
| 9 | Щтэ мышӀэныр къызыхэкӀырэр – чаныгъэр, блэнагъэр арых. Гушхогъэ иным ухэтэу зыхъурэм, щынэ мышӀэныр къыдакӀо. Ар гушхогъэ дэд. Ау иублэгъум щтапхэмрэ бланэмрэ бэп зэрэзэтекӀыхэрэр. Зэфэмыдэ къэзышӀыхэрэр: щтапхэм шӀощтагъомэ къащеухьэ, бланэм зыми пымылъэу ыпэкӀэ регъэхъу. Сыд ищтагъоми, бланэр мыгъэунэфыгъэм екӀу. НэгъэупӀэпӀэгъу пэпчъ цӀыфым зихъожьын елъэкӀы. ЦӀыфыр – жьыбгъэм фэд. Непэ фабэу, макӀэу зы бгъумкӀэ къекӀымэ, неущ – чъыӀэу, уриутэу адрэбгъумкӀэ къеукӀы. |
| 10 | Уегупшысэмэ, цӀыфым а зы нахэр ренэу зыдиӀыгъэп. Адыгэмэ бэшӀагъэ гу зылъатагъэр шъор зэрэзэокӀрэм. Ау ар плъэгъуным пае упхырыплъын фае. Зытетым тетэу къанэрэ щыӀэп. Уесэжьыгъэу цӀыфым къыпщэхъумэ, ащыгъум ар джыри пшӀапэрэп зыфэдэр. ШъудаӀу. Зэхэшъухырэр зэхэшъушӀыкӀэу, къыжъугурыӀоу. ШъумыдэӀуаш. ШъудаӀу, шъузэдэӀурэр зэхэшъуугуфыкӀын шъулъэкӀынэу, зэхэшъудзыжьынэу – емрэ шӀумрэ. Шъуезэщыгъэу шъузэгуцэфэжьыгъэмэ, шъузэпӀэскӀужь, нэмыкӀым шъуиягъэ ешъумыгъэкӀэу. |
| … |
Комментарии