X
Пользователь приглашает вас присоединиться к открытой игре игре с друзьями .
[{{mminutes}}:{{sseconds}}] Ожидаем начала...    
Обычный эвенкийский
(0)       Используют 3 человека

Комментарии

Ни одного комментария.
Написать тут
Описание:
Словарь для МЕГАлингвы. Длина 230-300
Автор:
Binah
Создан:
19 июня 2026 в 16:20
Публичный:
Нет
Тип словаря:
Тексты
Цельные тексты, разделяемые пустой строкой (единственный текст на словарь также допускается).
Содержание:
1 Билир бичạ̄ умун этыркạ̄н. Тар этыркạ̄н бичạ̄-бичạ̄ — е̄кун-кат а̄чин. Нуӈандун бичạ̄н умун инак, уhат бичạ̄н. Эмукин бичạ̄н hунаʒичи, умун инакичи бичạ̄н. Ʒӯн бичạ̄н угдан. Тар бидерэкин, hунаʒин нуӈантыкин сэhэргэттэн, сиксэ а̄hилʒана: «Си, ами, олдомоксо, долбокнон экэл биhи эрдэ, элạ̄ эмэкэл ʒӯла̄ви.
2 Би долбонмон толкичим е̄дук-та сурдэк уhава, — гуниттэн. — Би гуннэвэв долдыкал. Только эрдэ эмэӈнэкэл». Этыркạ̄н олдомоттон тыма̄тна. Тар олдомонон, адылдун ʒэли họ̄рчạ̄. Адылва суксакса, ӈэнэчạ̄. Этыркạ̄н соӈочо̄, соӈочо̄, инэӈинʒэвэ адылви о̄ʒача̄н.
3 Тадуккар, дылача тыкчэрэкин, тулэчạ̄ адылви, тариӈӈи долбокнон бичạ̄. Тар некэдэрэкин, е̄кун-ка е̄дук-та сурдэк нян-дат họ̄рчạ̄ адылдун. Некэксэкэ̄н, танʒача̄. Тариӈин аваhи аhинʒа. Тара этэкэнчạ̄, ӈạ̄лэликсэ. Тар этыркạ̄н аваhинʒа аhалча̄н.
4 Тар аhаликса, гуниттэн: «Минэвэ аhияви гакал, эhикис гада, би синэвэ ʒэбʒэӈạ̄в эhиткạ̄н, ва̄ʒэӈа̄в». Тара аhалча̄, ʒавада̄ви некэлчạ̄. Тадук ӈа̄лэлчạ̄ этыркạ̄н, аhияви гаӈат о̄ча̄. Гунчạ̄ аhинʒа: «hимат ӈэнэкэл ʒӯла̄ви. Тадуккар ʒӯяви о̄кал! Би эhиткэ̄н hутэлби гэннэм, эhиткэ̄н эмэʒэӈạ̄в».
5 Тара ӈэнэчэлạ̄н, ʒӯла̄ви ӈэнэчạ̄н этыркạ̄н. Ʒӯла̄ви эмэксэкọ̄н, унаттыкиви, соӈоʒоно, улгучэнʒэрэн: «Ʒэ, hутэ, мит ʒукрэ будылэ̄вэр ӣстап. Аваhи минэвэ ʒаваран, эhиткэ̄н эмэӈэтын», — гунэн. hунаʒин гунʒэчạ̄: «Си сагды этыркạ̄н бинэ, акари бэе биhинды, нюриктэс багдаргача̄, е̄кунма-да эhинды са̄ра.
6 Би синтыкӣ мэтэвчạ̄ бичạ̄в, си минэвэ эчạ̄с долдыра». Тадуккар эмэʒэттэн аваhи нуӈардула̄тын. Ʒапкун hутэви эмуврэн. Тара эмувксокọ̄н этыркạ̄н ʒӯла̄н ӣрэн. Этыркạ̄н нуӈанман аhияви гадан. Тадуккар иргичилдэн тара. Е̄кун-кат ʒэвгэн а̄чин бичạ̄н.
7 Тар некэксэ, hунаʒин олдово эмувувки, умун кулва каснай инэӈиду. Тариӈдун эвкил аивра. Нунаʒин мạ̄нин инакнюнми некэевки агиду. Тар некэʒэнэ, инактукки эр се̄ндула̄н ӣксэ, тадук ʒэбувки hунаʒин. Тариӈи аваhи эликсạ, инакка ʒэбулчал.
8 Инакин hунатӈи гунʒэчạ̄: «Аминты акари этыркạ̄н. Аhияви аваhинʒа ганан, эhиткэ̄н минэвэ ва̄ӈатытын». Таду унат соӈоʒочо̄н. Тар некэʒэрэкин, аваhи эмэрэн, инаккэ эксэрэн тытэчạ̄. Эксэкэр, «hимат ва̄кал», гуннэл, коӈкоʒочо̄тын. Тадуккар этыркạ̄н инакки ва̄лдан.
9 Ва̄ксака̄н, ва̄надукин hунаттун умун-кэт улдэвэ эhин бӯрэ. Тариӈин, соӈоно, соӈоно, илитчаран. Аминми се̄ндулӣн мэтэвча̄н: «Сатар hачава ʒаякал дундэ долин». Этыркạ̄н тара hачава дундэду нạ̄чạ̄. Ӈӣ-дэ эчạ̄ ичэрэ тара. Тадук инаккар эксэчạ̄л, улдэвэ ʒӯла̄вэр эксэчạ̄л.
10 Бутунну ʒэпчạ̄, hунат эчин ʒэпрэ. hунат гадан hачава, ӈэнэрэн агила̄. Таду ʒӯмива бакаран. Таду ӣксэкạ̄н, бакаран ковордоми. Таду сариʒача̄. Тадуккар, сариксака̄н, нạ̄чạ̄н оhок оёдун. Тар некэʒэрэкин, раʒнай буга кулинин эмэрэн. Нуӈантыкин гэлэʒэчạ̄тын дэвдạ̄вэр.
11 Тариӈӈи мạ̄нин эчạ̄ ʒэпрэ. Бутуннудутын бориʒача̄н умун умка̄нʒи. Тариӈин манавран, умукọ̄нду эчин ӣсра. Тар бичạ̄ лам кулинин. Тар соӈорон: «Минду е̄да эчạ̄с борира, тар энэдукки борира мạ̄нды соӈодо̄ви». hунат гуниттэн: «О̄н некэʒэм, аhуканма эhин ӣста, би буруив а̄чин».
12 Тар кулинин ӈа̄латпи саваhинча̄н: «Порасай, — гунчạ̄н, — ʒонда̄ви энэви борира». Тыкулдан со̄мат, ӈэнэчạ̄. Тар ӈэнэчэлạ̄н, hунат, думайдакса, соӈочо̄н. Соӈоʒомнин, а̄hинан тадуми. А̄hиниксака̄н, ады-да инэӈивэ эчạ̄ са̄ра. Тар некэʒэнэ, ме̄лча̄н, ичэhинчạ̄ угискӣ потолокка, е̄дук-та ая ʒӯду а̄ʒача̄.
13 Бутуннутыкин туннукин краскавча̄. Е̄дук-та ая сэлэ hаран. Простынячи перинаду а̄ʒэча̄. Дагалин бутунну мэӈучи тэтычи бэе гэркуктаʒаран. Тар олус hалʒаран hунат. Тар бэе гунэттэн: «Си ӣдук ичạ̄с эр би ʒӯла̄в, е̄кун синэвэ уӈча̄н?» hунат гуниттэн: «Би е̄кунма-да эhим са̄ра.».
14 «Би баhинай этыркạн hунаʒин биhим, — гунэн, — е̄кур-да а̄чир биhив, умун инакичи бичạ̄в. Тариӈӈавун аваhи ʒэптэн, тадук минду умун hачава̄н бӯчạ̄тын. Тариӈӈи ʒэбуксэкạ̄н, а̄hинча̄в, тадук е̄ва-да эhим са̄ра. Тадуккар тар бэе гуниттэн: «Тэтылби тэткэл!» Бӯчạ̄ солкавай урбаhа, солка билат, костюма̄лбэ.
15 Тадук остолду ʒукрэ тэгэчạ̄тын, силуʒачатын. Бэе гуниттэн нуӈантыкин: «Эhиткэ̄н би народпи ọ̄риʒэӈạ̄в бутунну. Тадук, би аӈалив биhикис, тэтые бӯʒэӈạ̄в. Наротпи ичэтчэрэкин, тар туплал синду элэкин биhикин, тạ̄ли мит билʒэӈạ̄т. Тадуккар ирактаги ӈэнэрэн.
16 Бутунну объявлениевэ суруйча̄н, гунʒэчạ̄н: «Би аhияви галим, бутуннувун эмэкэл». Тадук обедту бутунну народ эмэчạ̄тын клубтула̄. Ирактаги, кабинеттукки гэлэктэксэ, бакаран иланʒар нюӈучи номеричи туплава. Тадук картоскава̄н бакаран. Ʒэ, тадук ӈэнэрэ клубтула̄.
17 Нунаʒиӈӈи эксэрэн клуптула̄. Тадук турэтчэчạ̄н ирактаги: «Миндулạ̄ ʒӯла̄ аhи эмэчạ̄ долбонмон. Эрэ су о̄н гуниттэс, народылду?» Народыл гуниттэ: «Бу о̄н са̄ʒэӈа̄вун, синду биӈэтын атырка̄нӈис о̄ӈат биʒэӈэн». Тадук ирактаги туплава бӯʒэчạ̄н hунилду hуӈтулду.
18 Тэтчạ̄тын, баран со̄ hунат тэттэн, ӈӣду-дэ эчạ̄ се̄тана. Тара этыркạ̄р, атырка̄р гунʒэчạ̄тын: «Си тар эмэвки аhиду тэтывкэл. Элэкин биhикин, синӈи аӈалис». Тариӈӈи тар hунатту бӯрэ. Тэтнэн, как раз ора. Тадуккар бэел ӈа̄лалбар таптаʒача̄тын. «Сивайбакал», — гунчạ̄тын.
19 Таду умун hунат соӈоʒочо̄н. hунат гунʒэчạ̄н: «Ʒур аhива бэе (уранкай) эвки гада». Таду бэел гунэ: «Синэвэ гача̄н ирактаги?» Нуӈан гуниттэн: «Гача̄н». Таду гунэ бэел: «Гача̄ бими, е̄да hунту аhиду туплалба бӯчạ̄с?» Таду ирактаги гуниттэн: «Гагин». Тадук hунат гадан, тэттэн, остол hэрэдун тэгэкса.
20 Ӈӣ-дэ эчạ̄ ичэрэ, нуӈан тэтчэривэн. Нимат тэттэн-дэ. «Интереснай, — гунчạ̄л, — о̄н баттан тар туплал». «Эмэкэл, — гунʒэрэн тар hунатпа, — эла̄ сеняла̄, туктыда̄н тала̄». Аран hунат туктыʒэчạ̄н. Тадуккар гунэ: «Луккэл туплалви». Тэгэксэкạ̄н, луктан. Луктан, моста бутунну сэксэ о̄ран.
21 Таду ирактаги милициява ọ̄рирэн. «Эр аhива эксэксэ, каиду тыкэл. Е̄да минэвэ сивайбаду мэhэйдэрэн. Нуӈанман сутта̄риду на̄дэ», — гунчạ̄. Тара милиция тэгэвкэ̄нэ каиду. Тадуккар аhияви ге̄ва гадан. Сивайбача̄тын, hуӈту гороттук бутунну ọ̄рича̄н ирактаги бэелбэ.
22 Умун пароhот ʒалумка̄кӣ боска аракива умувран, надалдаду сивайбара. Тар hалганми токтовки hунат энинин олусма тыкулча̄н ирактагитки. Тадук тар hунатпа гадан. Билча̄тын ая сот. Егин бе̄га о̄ча̄ла̄н аhи ургэhи о̄ча̄. Тара балдыда̄ви некэлчạ̄. Тар некэʒэрэкин, ирактагила̄ почтальон телеграммава эмуврэн.
23 Суруиттан нэкунин ирактагиӈи: «hимат эмэкэл, би будạ̄ви некэм». Ирактаги увутаран, ӈэнэhинэн. Аhиткиви гунэн: «О̄н-мал бикэл аят. Би ӈэнэм, нэкунми булчạ̄». Аhи гунэн: «Си минду бабускаяв бакакал, тадук ӈэнэкэл» Нуӈан ọ̄рирэн атырка̄нма, тадуккар машинаду тэгэрэн, ӈэнэчạ̄н hуӈту гороттула̄.
24 Тар hалганми токтовки энинин эмэчạ̄ нуӈандула̄н. Мạ̄нин э̄ринэн атырка̄н бумуичạ̄, эчин эмэрэ. Тар атырка̄н караилдан нуӈанман. Аhи сиксэ надан часту балдыран. Ая омолгича̄н балдыран. Тар аhива, балдыча̄ла̄н, бэгэвэ но̄ктавка̄нэн. Тадук утэвэн угу бугала̄ гарада̄рэн.
25 Тадук е̄лдава о̄ра, куӈака̄нма о̄ра мо̄т. Тариӈӈан нэ̄рэн кроватту. Тадук аhи ардан, егин час о̄ча̄н. «hутэви е̄кун?» — гуниттэн. «Омолги», — гунчạ̄ атырка̄н. «Е̄да эhин соӈоро?» «А̄ʒаран», — гунчạ̄ атырка̄н, эчин ичэвкэ̄нэ нуӈандун. Тыматна эрдэ тэгэрэн аhи, hутэви гадан. Ичэксэкạ̄н, олорон, соӈорон.
26 Тадук ирактаги эмэрэн обетту ʒӯла̄ви. «hутэв е̄кун?» Атырка̄н гунэн: «Е̄кун аян биhин су hутэhун?» Тадук ирактаги утэви гача̄н ӈа̄ладуви. Тадук олочо̄н, нэ̄чạ̄н кроватту. Тар атыркан hунаʒин ọ̄рэкичи бичạ̄. Каʒнай бэе ʒӯдун тулгӣдэдун объявлениевэ суруикса, тар hунат локоʒорон.
27 «Ирактаги hутэн Е̄лдамты», — Гуннэ суруйран. Народ бутунну инектэрэ. Ирактаги hалʒача̄н. «Е̄кун уhа аhива ганави са̄кал» — гунэн атырка̄н, — тыкин синэвэ тэгэ инеʒэрэн». Ирактаги гунэн: «Си на̄дэс ачин». Тадук народыл гуниттэ: «Эр hутэс уhа, о̄н таваргачин эӈэтын гада аhива гача̄ биhинды, олиhин hутэс уhа».
28 Тадук ирактаги гунэн: «Би эдуккэр алачинал куӈака̄на нян балдыриян. Тадук няндат ургэhича̄, нян-дат балдыча̄, няндат телеграмма эмэчэ̄ ирактагила̄. Энинин суруйча̄: «hимат эмэкэл, буда̄ви некэлим». Нян-дат ирактаги ӈэнэрэн, няндат бабускаран тар атырка̄н. Тадук нян омолгича̄н куӈака̄н балдыча̄.
29 Нян бỵ̄вкэ̄нэн атырка̄н аhива, тадук нян hутэвэн гарада̄ран. Кроватту нэ̄рэн ӈина hутэвэн, качика̄нма. Тадуккар нян ирактаги эмэчạ̄. «hутэв е̄кун?» — гунʒэчạ̄. «Е̄кун аян си hутэӈис, ӈина», — гунчạ̄ атыркạ̄н. Ирактаги соӈоттон, hалʒакса. «Е̄да би hутэлби тыкэн балдытта», — гунʒэрэн ирактаги.
30 Бэел гунʒэрэ: «Уhа аhива ганас, уhа куӈака̄р балдыʒаран». «Би умнэкọ̄н балдыривэ̄н алатчиӈа̄в». Тадук няндат илитын балдыча̄. Тар некэʒэрэкин, нян-дат телеграмма эмэчạ̄ ирактагила̄. «hимат эмэкэл, бумулим», — гунчạ̄ экинин нян-дат. Нян-дат ӈэнэчạ̄ ирактаги машинат гороттула̄.
31 Тар ӈэнэчэлạ̄н, балдыран аhи омолгичан куӈака̄н. Нян-дат бабускаран тар атырка̄н, нян гарада̄ран тар куӈака̄нма угискэ̄кӣ. Тадук нэ̄рэн кроватту со̄р hутэвэ̄н, эмувуксэкạ̄н. Тыматнан эмэчạ̄ ирактаги ʒӯла̄ви. «hутэв е̄кун?» — гуниттэн. «Е̄кун аян бивки си hутэӈис?» Ичэрэн ирактаги — со̄р утэн.
32 Тадук е̄кунма-да эчạ̄ турэттэ, тэтылби тэттэн, hэтэкэнэн кабинеттула̄ви. Тар ӈэнэксэ, ọ̄рирэн милициялба. Ọ̄риксэ, гунэн: «Би атырка̄ӈив на̄да̄е а̄чин, корытая чугуннай о̄калду, — гунэн, — таду купордакалду аhивав hутэлгэливэв». Тар бэел эмувчạ̄тын е̄дук-та hэгдыӈэ корита.
33 Тар дӣча̄тын тар аhива коритаду. Ирактаги гунчạ̄н: «Коӈнорин ламдула̄ эксэксэл, якордакалду катерит». Тар аhива hутэлгэливэ эксэксэл, ламду гарада̄ча̄л, эчир якордара. Ʒэ, тадук нуӈартын качайтанʒача̄тын ламду, соӈоʒочо̄тын. Качайтанʒача̄н. соӈоʒочо̄н энинтын.
34 Тадук ӈина hэгдынинʒэ о̄ча̄, со̄р hэгдынинʒэ о̄ча̄, е̄лдан бировнянʒагачин о̄ча̄, гунʒэчạ̄н: «Би hанунда̄ви некэлим, би эр коритава суксада̄ви некэм». Энинтын соӈорон: «Экэл суксара, мӯду этạ̄с будэ, би буʒэӈạ̄в, — гуниттэн. Ʒолокил биhикит, лам гарада̄ʒаӈа̄н митпэ букача̄ндула̄».
35 Таду гуниттэн Е̄лдамты: «Тạ̄ли би курбукту, hимат ӣсчаӈа̄т букча̄ндула̄». Тадук час калтакалин нуӈартын гарада̄вча̄тын букача̄ндула̄. Тадук гунʒэрэн Е̄лдамты ӈинава: «Амтаткал, са̄кал эриӈит мӯ-гу, дундэ-гу». Ӈина гунэн: «Эриӈит букача̄н». «Тạ̄ли би суксаʒаӈа̄в», — гунэн Е̄лдамты.
36 Умнэкэмэ hалганʒиви hэкиhинэн, корыто бутунну суксалбуран. Тадук ӣсча̄тын букача̄нду. Гунчạ̄н Е̄лдамты: «Ʒэмо, е̄куна ʒэвʒэм, ӈина, ӈэнэкэл окотакал». Ӈина, ӈэнэксэкạ̄н, талгайва, бакакса, эмуврэн. Тара ʒэпчạ̄л, отуявар илаксал. Тадук ичэттэктын, город со̄ма дага.Е̄лдамты гунʒэрэн: «Эни, ӈэнэктэ ʒэвгэе гэннэктэ».
37 Энинин гунэн: «Экэл ӈэнэрэ, ирактаги синэвэ бэрит гарпаʒаӈа̄н, е̄кура-вал ʒэвʒэӈэ̄т, окотаксал, — гунэн. — Поʒалуста, курдуhичим сундук, экэлду ӈэнэрэ городла̄». Тарит гунэн Е̄лдамты: «Тạ̄ли ʒӯявар о̄ʒаӈа̄в, су ӈэнэкэлду, окотанакалду, ӈина, со̄р». Е̄лдамты о̄ран ʒӯва hэгдынинʒэ.
38 Таду билчạ̄тын мạ̄ртын. Тадук Е̄лдамты ӈэнэрэн ламдула̄, катерва якордукин ʒавакса, кумтэчạ̄ мӯду. Тадуккар бурдукилба, сакарилба гача̄, бутунну гача̄. Ʒӯла̄ви эмувчạ̄, ʒэ, тадуккар ʒэпнэл бичạ̄л. Тадук Е̄лдамты ӈэнэчạ̄н, окотанача̄ тайгала̄. Тадук hэгдылнинʒэ урэкэ̄нмэ туктычạ̄л ʒукрэ со̄рнюн.
39 Угу бугала̄ ӣсса. Тар ӣhикса, со̄рва гунчạ̄: «Си ʒӯла̄ви ӈэнэкэл, би тыми эмэʒэӈạ̄в, энинтыкӣви е̄куна-да экэл улгучэнэ». Тадук Е̄лдамты ӈэнэчạ̄н со̄ма ая дундэлӣ. Тар ӈэнэʒэрэкин, ʒокэтка̄н ʒӯкча ʒӯтка̄н бича̄. Та̄ла̄ ӣча̄. Таду бичạ̄ илан hаран, илан кото, илан умка̄н, илан круска. Таду нуӈан тэгэчạ̄.
40 Тэгэчạ̄ муннукту. Сиксэ бичạ̄н, надан час. Тадуккар илан куӈакатка̄н эмэчạ̄л ʒӯла̄вар, ӈạ̄лэлчạ̄л, соӈочо̄л, hэтэкэнчạ̄л. Тарилба ӈа̄лалдуктын ʒаваран Е̄лдамты: «Экэлду ӈạ̄лэлдэ, би этạ̄м ирадара сунэвэ. Су ӈӣ hутэлин биhис?» Таду гунэ куӈака̄р: «Эhив са̄ра».
41 Тар гунэн Е̄лдамты: «Аямат а̄hикалду. экэлду ӈạ̄лэлдэ. Би ӈэнэм ʒӯла̄ви, Тыматна эмувʒэӈạ̄в сунду кэhилви. Е̄лдамты ӈэнэрэн ʒӯла̄ви. Эмэрэн, Гунэн энинтыкӣви: «Эни, си, укунми сирикса, илан буласкава о̄кал долбонмон, тыматна би ӈэнэӈэтыв». Энинин гунэн: «Тогоилинды-hу, синду би укунми е̄кундус на̄дэ о̄ран».
42 Е̄лдамты гунэн таду: «Баран турэнмэ экэл турэттэ, о̄кал и всё». Энинин укунми сирдан истаканду, о̄ран илан буласкава. Тадук Е̄лдамты тыматна эрдэ тэгэрэн, дылача эʒэлин юрэ, ӈэнэрэн тар куӈака̄рдула̄. Ӣстан, гунэн: «Би эмувум синду кэhиеви», — бӯрэн самай hэгдыгудутын умукọ̄нмэ.
43 Тара куӈака̄н ʒэптэн, соӈолдон: «мама», — гунэн, тэпкэрэн. Адылтын куӈака̄р инелдэ, гунэ: «Е̄кунма тэпкэнды, си экун гэрбин бичан "мама"». Тадуккар ге̄ду бӯрэн буласкава. Тариӈин ʒэптэн, соӈолдон, тэпкэрэн: «Мама». Ʒэкэтка̄н омолгича̄н гунʒэрэн: «Е̄ʒэрэс су, е̄кун мамаван э̄риттэс, е̄да соӈоттос?».
44 Таду нуӈандун Е̄лдамты бӯрэн. Тар ʒокэтка̄н, ʒэбуксэ, соӈолдон, тэпкэлдэн нян-дат. Таду гунэн Е̄лдамты: «Эhилэ этэкэлду соӈоро, би сунэвэ бакам, эниндулэ̄hун эксэʒэӈа̄в. hумэрэкэлду миндук». Куӈака̄рба эксэhинэн ʒӯла̄ви, эмуврэн, гунэн энинтыкӣви: «Су ирактагинюн акарил биhис. Су hутэлбэhун би бакам.
45 Эр си hутэлды, балдымалды мэ̄нилды. Бу си hутэлды эчạ̄лбун биhи. Бу ӈина hутэн, со̄р hутэн, оhок мо̄н биhив. Таргачир акарил биhис ирактагинюн. Тыкин ӈэнэкэл ирактагила̄, нэӈэмэткэл нуӈанман». Энинин гунэн: «Паhиба синду, эр куӈака̄рба баканалис. Би только этạ̄м нэӈэмэттэ нунаннюнин. Дамарэ, — гунэн, — бигэт мит умунду аямат».
46 Ʒэ, билчạ̄тын. Тадук тар ʒокэтка̄н куӈака̄н надачи о̄ча̄. Нуӈан гуниттэн: «Ӈэнэгэт горотла̄». Энинин гунэн: «Экэл ӈэнэрэ горотла̄ .. Тадук окотанача̄н бутунну ламдула̄ нерпая. Тар куӈака̄н hэтэкэнэн горотла̄. Горотлӣ гулэйдэʒэчạ̄ куӈака̄н. Тар куӈака̄н урэчạ̄ бичạ̄н ирактагива.
47 Тара ичэчạ̄ ирактаги. Гунчạ̄, ичэксэкạ̄н: «Ӈӣ hутэн биhинды си, мэтэвкэл минду». Куӈака̄н гуниттэн: «Си на̄дэс а̄чин, ӈӣ-дэ hутэн биктэ». Гэрбин тар куӈака̄н Соломон бичạ̄н. Тадук ӈэнэчạ̄ ʒӯла̄ви, эниндуви гуниттэн: «Би горотла̄ ӈэнэʒэм, би тыматна ӈэнэʒэм гороттула̄».
48 Энинин гунэн: «Экэл ӈэнэрэ, ва̄ʒэӈа̄тын синэвэ». Соломон гунэн: «Эни си экэл ӈạ̄лэрэ, минэвэ ӈӣ-кэт этạ̄н ва̄рэ. Би ӈӣдук-тэ этам ӈạ̄лэрэ». «hутэ, би синэвэ "экэл ӈэнэрэ, — гунчим, — горотла̄"». Тадук а̄hина. Тэгэрэ, нян-дат ӈэнэрэ бутунну тэвлирэ. Соломон эмэптэн, ʒӯдӯви каравутта̄н лавкави.
49 Тар ӈэнэчэлạ̄тын, обетту hэтэкэнэн Соломон горотла̄. Тар ӈэнэксэ, улицали некэеʒэчạ̄н. Бэел бутунну нуӈанман ичэчạ̄л, улгумиʒэчạ̄тын нуӈандукин: «Си ӈӣ hутэн биhинды, улгучэкэл». Ирактаги гунэн: «Тавар куӈака̄нма ӈӣ са̄ракин, би тар бэеду тамаʒаӈа̄в тыhинча карчия, ʒэвгэе баранма бӯʒэӈа̄в».
50 Ʒэ, нуӈандукин этыркạ̄р атырка̄р улгумилчạ̄л: «Улгучэкэл, давай, компетая бӯʒэӈạ̄вун». Куӈака̄н гунэн: «Су компетаӈиhун минду на̄да̄е а̄чин, минду мạ̄ндув целай лавка. Ӈӣ-дэ hутэн биктэ, су на̄дэhун а̄чин. Су компетаӈдуксун олдокева аhактаʒаӈа̄в hулэкэ» Тадук ӈэнэрэн ʒӯла̄ви. Ӈэнэрэн, ʒалин эмэчạ̄л.
51 Энинин нуӈанман идакаран. «Е̄начас горотла̄, минэвэ эчạ̄с долдыра, си уhа омолги биhинды, гунэн. — Би синэвэ поворакту катаʒаӈа̄в, эдук эдạ̄с ӈэнэрэ». Соӈорон Соломон таду. Тадуккар тыминин нян-дат, «Мо̄лакта!» — гуниксэкэ̄н, горотла̄ ӈэнэрэн. Тара ирактаги ичэксэ, ʒӯла̄ви ọ̄рирэн.
52 Соломон гунэн: «Минэвэ си экэл ọ̄рирэ, си на̄да̄с а̄чин минду, мạ̄нды hавави са̄кал, минэвэ экэл са̄ксара». Тадук ирактагила̄ эмэчạ̄л атырка̄р, этыркạ̄р, ʒадаӈил бичạ̄л. Гуниттэ нуӈартын: «Бу инэӈмэн ʒэпкитпэвун эдын бутунну эдынэн, тариӈӈавун е̄кун тамаʒаӈа̄н мунду?».
53 Ирактаги гунэн: «Би о̄н са̄ʒаӈа̄в, буга эдынин эдыннэвэн, би о̄н са̄ʒаӈа̄в, е̄кун тамада̄н, тамавка̄ттас». Тадуккар атырка̄р соӈотто. «Ʒэпкичивун мунду е̄кун-да а̄чин инэӈмэн». Тара ичэчиттэн Соломон, тэгэчиттэн тар атырка̄р дагадутын. Тадуккар атырка̄р ӈэнэрэ ʒӯла̄вэр. Ирактаги мạ̄н кабинеттуви hавалилча̄.
54 Тар атырка̄ртыкӣ гунэн Соломон: «Эдынмэ эhи эрэсбирайда̄рэ бинэ, ирактаги гэрбивэ̄н гэрбитэттэн — таваргачин акари бэе. Таду атырка̄р гунэ нуӈанман: Си са̄ʒаӈа̄с, е̄да эдылчạ̄н эдын инэӈмэн?» Соломон гунэн: «Би амӈатпи этạ̄м улгучэнэ так просто. Би тэтыктэ ирактаги коронма̄н, тадук клубла̄ эмэкэлду бутунну. Тạ̄ли би мэтэвʒэӈạ̄в».
55 Соломонма бодоро атырка̄р бутунну клубтула̄. Ирактаги коронман тэттэн, мạ̄нин гадан гунэн: «Эвэкэл, эhэкэл экэлду ʒэмурэ, би сунтыкӣ аямат улгучэнʒэӈạ̄в. Ирактаги, си ирвакилба уӈчạ̄с ирвакала̄, эчạ̄с-ку?» Ирактаги гунэн: «Уӈчạ̄в, е̄ран тар?».
56 Соломон гунэн: тариӈилды олдово баранма ва̄ча̄, бутунну катер элчạ̄ эксэрэ олдово. Тар бэел эдынмэ эдындэ̄н, эрэкивэ мӯлạ̄ гарада̄ча̄л. Паруhит эксэдạ̄вэр, куӈасhилʒи солодо̄вор, нуӈартын соруян эдынмукэ̄нчạ̄. тадук эдылдэн. Тара ирвакил долидуктын тариӈдуктын гаксака̄н, эрэ атырка̄рду тамакал бурдукъя.
57 Нуӈартын буруитын а̄чир». Тадук атырка̄р урунчọ̄тын, Соломонду паhиба гунчạ̄тын, поклонча̄тын. Ирактаги дылви, тыкэн аhина̄, тэгэтчạ̄н. Тадуккар ирактаги помошникилин бутунну локочо̄тын объявлениевэ ʒӯлду: ирактаги энэвэн са̄ра, са̄ран Соломон, надачи куӈакан. Тадук эр куӈакан ӈӣ hутэн?.
58 Ирактаги гунэн: «Су мạ̄рдун са̄калду, би эhим са̄ра». Тадуккар собрание, ирактаги муннякин о̄ра, Соломонма гэннэчал, милиция эмувчạ̄ муннякла̄. Тар муннякту гунʒэрэ бэел: «Соломон си ӈӣ hутэн биhинды, Ӣдук эмэчạ̄с, улгучэкэл бутунну»...
59 Соломон гунʒэрэн: «Би е̄кунма-да эhим са̄ра, е̄кунма улгучэндạ̄в некэрэс. Би ката нимӈа̄камча̄в сунтыкӣ!» Таду гунэ, ӈа̄лалбар таптара. «Нимӈака̄кал», — гунэ. Нуӈан нимӈакалдан: «Билир бичạ̄ баhинай этыркạ̄н. Нуӈан hунаʒин бичạ̄н. Тара умун ирактаги гача̄ аhияви.
60 Тадук тариӈи балдыча̄ илан куӈака̄нма. Тариӈилба умун атырка̄н угу бугала̄ гарада̄ча̄н. Тар куӈакар аннудутын со̄рилба, ӈиналба, поленалба нạ̄чạ̄тын. Тариӈилби ирактаги, коритаду нạ̄ксэ, коӈнорин ламду гарада̄ча̄. Тар акари ирактаги hутэн би биhим» Тадук бутунну милициялба ọ̄ричạ̄тын, ирактагива ʒавача̄тын.
61 Атырка̄нма ирактаги бабускава̄н ʒавача̄тын. Телеграммава бӯвки, hунатпа ʒавача̄тын. Тар иланива нуӈарбатын нạ̄чạ̄тын коритаду сэлэмэду. Эксэчạ̄л коӈнорин ламдула̄. Ламдула̄ эксэксэл, тадук якордача̄тын. Тадук Соломон о̄ча̄ hэгдыӈэ ирактаги, hавалилча̄н таду. Энинми бутуннувэ̄тын эмувчạ̄.
62 Нимӈака̄н. Сулакӣ бакача̄ чивкача̄нма. Чивкача̄нду бичạ̄н утэлин (умукталин). Сулакӣ улгумичạ̄ чивкача̄ндук: «Си минду бӯкэл утэлви». Чивкача̄н гунчạ̄: «Би синду этạ̄м бӯрэ утэлви». Сулакӣ нян гунчạ̄: «Си минду утэлви бӯкэл».
63 Чивкача̄н гунчạ̄: «Би синду этạ̄м бӯрэ утэлви». Чивкача̄н умукталин, утэлин бичạ̄л мо̄ду, угилạ̄, умукту. Тадук нян гунчạ̄ сулакӣ тạ̄ли: «Си эhикис бӯрэ умукталви, утэлви, моӈӈас тикивʒэӈа̄в», — гунчạ̄ чивкача̄нду. Тадук чивкача̄н гунчạ̄, ӈạ̄лэликсэ сулакӣдук: «Тạ̄ли бӯʒэӈạ̄в утэлви».
64 Эду тайга бичạ̄н, конкос эʒэлин о̄ра. Тар биʒэрэкпун, тайгаду биктэʒэнэл. Тар биктэʒэнэл, бу инакиткạ̄нма-нямитка̄нма Не̄рандук гаттав. Тар гаксака̄р, эмэттэв басала̄ Торомдула̄. Эмэттэв кунгаhит. Тар эмэксэкạ̄р, биттэв диγин анӈанива тала̄.
65 Тар анӈаниду тар биʒэнэл почта оронди Чумикандук гиркуӈкӣн. Тар камнаитпи умун инакинʒава гача̄вун hутэӈэтпэ. Тар инакичи о̄ча̄в. Тарит биʒэчạ̄вун туγэнивэ, ʒуγанива, диγин анӈанимакту бичạ̄вун, бутуннуван ʒапкун анӈанива̄н бичạ̄вун. Никого не было на базе.
66 Тар биʒэрэкпун, эвэнкил ке̄тава ʒэбдạ̄вэр эмэӈкӣтин, ʒуγаʒактула̄вэр ʒуγанатта. Тар эмэксэл ʒуγа биттэ, ке̄тава ʒэбнэл. Тар биʒэнэл боло тайгала ӈэнэттэ тар эмэвкил бэел. Бу эмэвуттэв тарти местоду. Тадуккар инакилба бӯксэкạ̄р, нулгими гунэв тайгала̄.
67 Инакилба бурэв, орорбо гада̄вэр. Тадуккар нулгиhинэв тайгала̄, орорʒивар ӈэнэрэв. Конкос о̄дакин, орорбо̄вун гатта конкостула̄. Иланʒар оронмо гача̄тин конкостула̄. Тадуккар hавалилдав конкосту. Конкосту hаваликса, бригаʒир бичạ̄в.
68 Кумаланма, санайакка, унтава, доктонмо о̄ча̄в, тадук авунма улукӣ нандадук о̄ча̄в, конкос атилада̄н конкосникилду.Тадук ʒуγа е̄кун-мал ремонтава о̄ча̄в, ке̄тава рыбалкаду тустача̄в. Туγэрэкин, пастук о̄ча̄в. Тадук пастуктаʒана инакилба конкосникилду, часнаилду бӯлчạ̄тин.
69 Би Гугаду балдыча̄в, Кербинскай районду. Тадук би эмэчạ̄в элạ̄ тунӈа анӈанилка̄н. Тугур совсем тайга бичạ̄н, ӈӣ-дэ а̄чин бичạ̄н. Умун ʒӯ бичạ̄н. Умун угдан бичạ̄н инакчэду. Тар угданду Сергей гунэри, яко инакичи бичạ̄н, ʒӯр, илан. Тар тунӈачи биӈэhив, элạ̄ эмэчạ̄в.
70 Тадук бу, эмэксэкạ̄р, элạ̄ уринчạ̄вун, эр чумика̄нду, Ʒӯкчат билчạ̄вун. Тар биксэкạ̄р, умнэкэ̄н, анӈача̄ла̄вун, эмэрэн этыркэ̄ча̄н Посельскай. Нуӈан яко бичạ̄н. Нуӈан ирэмэчạ̄н. Тар этыркэ̄н би эhэкэдукив гэлэттэн утэеви минэвэ. Тадуккар, тулӣлạ̄ эвиʒэрэкив, минэвэ ạ̄рирэ.
71 Би таду эмэчạ̄в. Эмэрэкив, эhэкэв улгумирэн: «Эр этыркạ̄ндулạ̄ ӈэнэʒэӈạ̄с-ку hутэен?» Би таду гунэм: «Бӯрэксун, ӈэнэʒэӈạ̄в». Тадук соӈолчо̄. Тар этыркạ̄н ʒӯла̄ви ӈэнэhинчạ̄н. Би ӈэнэhинчạ̄в, бӯрэ минэвэ. hалганʒи ӈэнэhинчạ̄в инакчэлдула̄. Таду билчạ̄вун.
72 Тар биʒэрэкпун, эмэчạ̄н американес эгдынʒэ. Чумикандук нулгичạ̄ катерит, аhичи hутэчи бичạ̄н. Аhин эвэмӈу бичạ̄н, Марья гэрбилкạ̄н, hунаʒин Маша гэрбилкạ̄н. Тар бичạ̄н чистай настоясий американес. Горопты анӈаниду калим гунэлвэ олромочо̄ тар капитан. Илан эгдыӈэ пароhот бичạ̄ Мамгаду.
73 Тар Мамгаду бичạ̄н наданʒар ʒӯчил. Америкар о̄ча̄л ʒӯявар. Тадук калим олромочилрактын, Посельскай поворит тарилду hавалʒача̄. Умун бе̄гаду тунӈа селковай гавки бичạ̄. Илан капитан бичạ̄н эду, умун эмэпчạ̄ эду, эдук аhияви гаксака̄н, билчạ̄. Тар ʒӯяви о̄вка̄нча̄н.
74 Посельскай о̄ча̄н, Карка hутэн нян о̄ча̄н. Тар ʒӯду бичạ̄вун бу умуёду, надан-нюӈун анӈанива. Тар биʒэрэкпун, Алдук Прокопий гунэри, ʒурʒан инакичи яко эмэчạ̄н. Тар ʒӯду билчạ̄н Посельскай, Карка о̄ча̄дутын. Тар американес-капитан нулгичạ̄н Кутындула̄ Огеӈанрадук.
75 Эду ʒӯду бичạ̄тын. Умун инакичи бичạ̄н, Павлушка гэрбичи. Эду бичạ̄н ʒучи бичạ̄н. Тадук искуна эмэчạ̄. Тар искунатка̄н ʒокэ бичạ̄н, паруснай. Тар оӈоктодун суруивча̄ бичạ̄н «Маша». Мạ̄нин суруйча̄н hутэвӣ гэрбиʒин. Тар этыркạ̄н, эhэкэв Посельскай плотник бичạ̄н.
76 Тар биʒэрэкпун, мунэвэ поселка Чумикандула̄ ạ̄ричạ̄тын. Таду бу нулгичạ̄вун оронʒи. Таду ӈэнэчạ̄вун би, Карка, Посельскай. Ӣсча̄вун Чумикандула̄. Чумиканду только ʒур ʒӯ бичạ̄н. Умун эгдыӈэ ʒӯ гэрбичи бичạ̄н, умун ниткун ʒӯ гэрбичи бичạ̄н. Ниткун ʒӯду билчạ̄вун.
77 Тадук каʒеннай складылба о̄лча̄тын. Польскай, Карка, Влаʒимир, Василий дыгин бинэл о̄лча̄тын. Тадук биксэкạ̄р ʒан анӈанива, Посельскай бучạ̄н. Элэкэскэ̄н би ʒан тунӈа анӈанидуви поштава эксэктэлчạ̄. Чумикандук тугэ Кульчила̄ ӈэнэвуӈкив оронʒи. Ʒуга ӈэнэвуӈкӣв Гугала̄.
78 Тар биремяду умун самай главнай голова гэрбилкạ̄н биӈкӣн, эвэнкилдук синмаӈкӣтын. Тар староста бичạ̄н. Чумиканду бичạ̄н уряник, луча. Тадуккар агавут бичан Чумиканду. Казакил биӈкӣтын. Илан анӈанива Николаевскайдула̄ Чумикандук служинатта.
79 Таргачин бэел бичạ̄тын ʒан илан нимэр бичạ̄л Чумиканду, Удскойду. Тыhинча егин няма ʒурʒан анӈаниду минэвэ аталча̄тын Шантардула̄ оhотникит. Би тạ̄ли бичạ̄в иланʒар умун анӈанилкạ̄н о̄ча̄в. Майков кооператив уӈча̄н шантардула̄. Тạ̄ли Шантарду совсем тайга бичạ̄н, ӈӣ-да а̄чин бичạ̄н.
80 Таду бичạ̄н серков, часовня гэрбилкạ̄н. Тар часовняду бичạ̄н бутунну: риса, каʒило, книга. Таду бу окоталчạ̄вун, первай иманра тыкрэкин. Тар оhотаʒанал, умутул, ʒутэл сэгэппэ ва̄ча̄вун. Тар окотаʒаксака̄р, урэкэ̄н оёдукин би ʒалби ичэчạ̄л искунава.
81 Минтыкӣ сэhиргэттэ: «Ичэрэв: искуна илитчаран, тара катерит ʒугуʒара мит дэлкэ̄ндулạ̄т». Би бригаʒир бичạ̄в. Би ӈэнэчạ̄в долдынамӣ са̄намӣ. Би ӣсча̄в та̄ла̄. Ӣснав, нюӈунʒэр бэе эмэчạ̄. Тар бэел искунат эмэчạ̄л Влаʒивостоктук, Батурин началникитын.
82 Тар гунэн: «Ӣдук эмэчạ̄hун» Би ответтам: «Чумикандук бу эмэчạ̄вун нюӈун бэе, Майков кооператив уӈчạ̄н мунэвэ окотанавка̄нча̄н сэгэппэ. Таду Батурин гунэн, ответта̄рэн: «Бу акционернай камчатскай обшество гэрбивуттэв, таргачин контора илантаhилкạ̄н.
83 Тадук эмэрэв Влаʒивостоктук, — гунэн. — Су эмэкэлру элạ̄, нулгикэлру, муннякчиӈа̄т». Тадук бу нулгичạ̄вун, палаткалбар иливрав. Таду собранияду гунэн: «Тыкин эӈэтыт ва̄рэ сэгэппэ, тыкин hуӈтул пушнинава эмувʒэӈạ̄т, hавʒаӈа̄т унту бэйӈэлэ: американскай сулаки коӈнорин эмувʒэӈạ̄т, тынʒэӈạ̄т.
84 Тадуккар тынʒэӈạ̄т енотая гунэрие, тадуккар коӈнорин кирсая тынʒэӈạ̄т. Тадук гунэн: «Мунду на̄дэ сунэвэ. оhотакалру мунду. Бу тамаʒаӈạ̄вун Майковдук ганаваhун. Мунду ʒэпкит баран». Тарит илан бэе эмэпчạ̄, илан бэе Чумиканду ӈэнэрэ. Би Шантарду переиʒоводстводу hавалча̄в.
85 Надан анӈаниду би таду окотача̄в, иникин сэгэппэ ʒавача̄в. Касдай анӈаниду ʒавача̄в сэгэппэ. Тар ʒаванал, ʒаванал, Пекилистов букача̄ндула тынчạ̄вун. Тадуккар Малай Шантар букача̄ндула̄ тынчạ̄вун. Тар некэʒэнэ, иланʒар умун анӈаниду hалганʒиви бумулчạ̄.
86 Тар биремяду Шантарду баран ʒӯ о̄ча̄л, иланʒар ʒӯва о̄ча̄л, со̄ма аялба о̄ча̄тын, больницава, столоваилба теhническай планʒи о̄ча̄тын. Иланʒар умун анӈаниду илан няма бэе о̄ча̄л. Ʒиректор бичạ̄н Бретий гунэри. Лесопильнай савот бичạ̄н, сиротопка бичạ̄н. Таду би нерпалба ва̄ӈкӣв, е̄кун тувэснэвэ̄н ва̄ӈкӣв.
87 Тадуккар о̄ча̄тын американскай уʒа гэрбилкạ̄нмэ. Тар биксэкạ̄н, алганʒиви бумулчạ̄в. Тар бумуликсэкạ̄н, минду путёвкава бӯчạ̄тын. Николаевскайдула̄ эмэчạ̄в сунат. Таду эмэксэкạ̄н, рабочай имбилатория гэрбичи болницала̄ ӈэнэчạ̄в. Би документачи бичав. Тар документалба би ичэвкạ̄нчạ̄в Николаевскай имбилаторияла̄.

Связаться
Выделить
Выделите фрагменты страницы, относящиеся к вашему сообщению
Скрыть сведения
Скрыть всю личную информацию
Отмена